Mađarska je pre pet dana preuzela dva nova švedska borbena aviona JAS 39 Gripen C, saopštio je proizvođač tih aviona, Saab. Ova isporuka označava početak realizacije ugovora koji je potpisan 2024. godine, prema kojem će Mađarska dobiti ukupno četiri borbena aviona. Očekuje se da će flota mađarskog ratnog vazduhoplovstva porasti na 18 Gripen aviona za nekoliko meseci, kada se očekuje dolazak još dva jednoseda Gripen C, kako prenosi Jutarnji list.

Prema izveštajima lista „Difens post“, svi Gripeni će biti bazirani u vazduhoplovnoj bazi Kečkemet, koja se nalazi u županiji Bač-Kiškun, u južnoj Mađarskoj. Prvi Gripeni su stigli u Mađarsku 2006. godine, a eskadrila je kompletirana 2008. godine, kada je dostigla punu operativnu sposobnost. Zanimljivo je da je Budimpešta iznajmljivala avione od 2006. do 2016. godine, za cenu od 1,09 milijardi evra, uz dodatnih 187 miliona evra namenjenih obuci. Taj zakup je produžen do 2026. godine, kada će Gripeni postati mađarsko vlasništvo. Osim toga, ceo posao je bio praćen velikim kompenzacionim ugovorom.

Načelnik mađarskog Generalštaba, general Gabor Berendi, izjavio je tokom ceremonije prijema novih Gripena da je za njih Gripen više od aviona. „Za nas, za mađarske vojnike, to je garancija našeg suvereniteta. Od tada, ne samo da smo održavali ovu sposobnost, već smo je i razvijali“, istakao je general Berendi.

Što se tiče naoružanja, Gripen je opremljen topom kalibra 27 milimetara i može nositi razne rakete vazduh-vazduh kratkog dometa, uključujući evropske rakete IRIS-T sa infracrvenim samonavođenjem, američke rakete AIM-9 Sidewinder, kao i južnoafričko-brazilske A-Darter. Kada je reč o raketama srednjeg ili većeg dometa, tu su AIM-120 AMRAAM i Meteor, koji se odlikuje aktivnim radarskim vođenjem i dometom većim od 200 kilometara. Gripen može nositi i raketu vazduh-zemlja AGM-65 Maverick, protivbrodsku raketu RBS 15, kao i razne vrste bombi. U ovoj varijanti, avion je opremljen radarom PS-05/A i datalinkom Link 16.

Najveći korisnik Gripena je Švedska, koja ima 103 aviona, od kojih je stotinu u varijanti C/D, dok tri novija i sposobnija Gripena E koriste novi AESA radar. Švedska je naručila ukupno 60 Gripena E, a očekuje se dodatna narudžbina od 10 aviona. Takođe, Švedska je iznajmila 28 Gripena C/D Mađarskoj i Češkoj, po 14 aviona svakoj zemlji. Pored toga, Južna Afrika ima 26 aviona, Tajland 11, a Brazil 12 Gripena, pri čemu su brazilski avioni u novoj varijanti E, uz najavu isporuke još 24 aviona.

U poslednje vreme, Kolumbija je potpisala ugovor o kupovini 17 novih Gripena E/F, u vrednosti od 3,1 milijarde evra. Takođe, prošle godine Ukrajina je potpisala pismo o nameri za kupovinu čak 150 aviona u varijanti E/F.

Podsećamo da je tokom 2010-ih Gripen bio aktivno nudjen Hrvatskoj, a avioni su bili deo poslednjeg postupka nabavke lovačkih aviona za Hrvatsko ratno vazduhoplovstvo. Na kraju su odabrani i kupljeni polovni francuski Daso Rafal F3-R, koji su od početka ove godine preuzeli zaštitu hrvatskog neba, dok su prethodno tu ulogu obavljali italijanski Jurofajteri i mađarski Gripeni.

Pratite nas na našim društvenim mrežama, kao što su Facebook i Instagram, ali i na našem X nalogu. Takođe, možete se pretplatiti na PDF izdanje lista Danas.