Slika „Boj na Čegru“ Bože Ilića, koja je restaurirana u Centru za konzervaciju i restauraciju (CKR), po prvi put je predstavljena u Istorijskom muzeju Srbije (IMS) nakon više od sedam decenija. Ova monumentalna slika dimenzija skoro četiri metra u širinu i skoro tri metra u visinu, naslikana je 1954. godine. Pre svečanosti, Dragana Protić, konzervator-restaurator CKR, naglasila je da su najveći izazovi bili vezani za dimenzije slike, što je uključivalo probleme sa transportom, organizacijom radova i samim izvođenjem restauracije.

Pre restauracije, slika je bila u veoma lošem stanju zbog neprikladnog skladištenja. Protić je objasnila da je slika nakon prvog izlaganja skinuta sa nosioca i deponovana decenijama, što je dovelo do ozbiljnih oštećenja. Deformacija platna je uzrokovala pucanje bojenog sloja, a došlo je i do raslojavanja. Tokom restauracije, tim je imao značajne izazove, ali su uspeli da završe radove u roku od četiri meseca.

Nakon restauracije, slika je dostupna publici u okviru izložbe „Herojsko i tragično – slike rata u Istorijskom muzeju Srbije“. Muzejska savetnica Katarina Mitrović istakla je da je ovo delo ključno za postavku izložbe i da se može smatrati zvezdom srpskog slikarstva. Ova slika je naručena povodom obeležavanja 150. godišnjice Prvog srpskog ustanka i predstavlja jedno od najvećih dela u istoriji srpskog slikarstva.

Mitrović je napomenula da je slika nakon izlaganja skinuta i deponovana, a istakla je i da Boža Ilić u ovom delu izlazi iz prepoznatljivog stila socijalističkog realizma te se upušta u modernistički kanon koji tada nije bio prihvaćen. Postojali su i društveni i politički razlozi koji su doveli do isključenja ovog dela iz istorije umetnosti, a restauracija se može smatrati njegovom ponovnom premijerom.

U timu restoratora, osim Protić, radili su i Nenad Bogojević, Milica Anđelić, Jovana Jovanović, Aleksandra Gagina i drugi. Tokom događaja u IMS, prisustvovali su i profesor Akademije umetnosti u Novom Sadu Danijela Korolija Crkvenjakov i deo tima konzervatora.

Ovo predstavljanje slike „Boj na Čegru“ ne samo da osvetljava značaj dela u okviru srpske umetnosti, već i izaziva interesovanje za period i okolnosti u kojima je nastalo. S obzirom na to da je slika deo važnog istorijskog konteksta, njen povratak u fokus javnosti može otvoriti diskusije o umetničkim pravcima i društvenim okolnostima tog vremena.

Restauracija ovakvih dela je od izuzetne važnosti ne samo za očuvanje kulturne baštine, već i za edukaciju budućih generacija o značaju umetnosti i njenoj ulozi u oblikovanju identiteta naroda. Ovakvi projekti doprinose razumevanju i vrednovanju umetničkih dela koja su možda zaboravljena ili zapostavljena, ali su od suštinskog značaja za istorijsko i kulturno nasleđe.

Uzimajući sve ovo u obzir, restauracija i ponovna izložba slike „Boj na Čegru“ predstavlja važan korak u očuvanju i valorizaciji srpskog umetničkog nasleđa. Ovakvi događaji podstiču publiku da se poveže sa svojom istorijom i kulturom, a istovremeno pružaju priliku za kritičko promišljanje o umetnosti i njenoj ulozi u društvu.